Bekijk de video
Even snel de kern? Bekijk de video. Voor de volledige context: lees het artikel.
Stel je voor: maandagochtend, 09:12. Je team staat paraat. Het nieuwe SaaS-pakket is live. De consultant heeft vriendelijk gezwaaid en de licentie gaat vanaf vandaag echt tellen. De eerste tickets stromen binnen: “Waar zit de knop voor export X?”, “Waarom is route Z ineens twee dagen vertraagd?”, “We missen een veld voor keuringsdatum.” Het systeem werkt. Alleen net niet voor jou. Na een week zie je het gebeuren: Excel komt terug door de achterdeur. Iemand bouwt een tussenlijstje “voor nu”, een ander schrijft een macro’tje, iemand zet data in een aparte SharePoint-lijst. Niet omdat men koppigheid of nostalgie heeft — maar omdat jouw proces nét anders loopt dan de generieke interpretatie van het pakket.
“We hebben geen softwareprobleem,” zei een klant ooit. “We hebben een vorm-probleem: ons proces past niet in hun mal.” Dit artikel gaat over die mal. Over waarom one-size-fits-none vaak duurder is dan het lijkt. Over de verborgen kosten van SaaS. Over het moment waarop maatwerk niet langer een luxe is, maar een strategische keuze. En over hoe we bij Elk Solutions maatwerk sneller, veiliger en voorspelbaarder bouwen dan je misschien gewend bent — dankzij Model-Driven Development en onze eigen engine, InterloX.
Waarom standaardpakketten falen
Standaardsoftware is gebouwd voor de massa. Dat is haar kracht — en haar beperking. Ze moet de bakker, de handelaar en de multinational bedienen zonder gedoe. Daardoor wordt elk proces geabstraheerd tot iets generieks. Het gevolg? De nuance die jou onderscheidt, valt tussen wal en schip. Neem een logistiek bedrijf met strakke venstertijden en retourstromen. Het pakket ondersteunt “levermoment” en “route”. Klinkt goed. Totdat je ontdekt dat “express” bij jou betekent: voor 11:00 geleverd met foto, GPS-fix en temperatuurregistratie — en in het pakket betekent: vlaggetje “urgent”. De planning lijkt in orde, de KPI’s vrolijk groen, maar de realiteit zweet: chauffeurs bellen, klanten wachten, en de aftersales slaat overuren om de status uit Excel, WhatsApp en het pakket bij elkaar te puzzelen. Of kijk naar productie. Je hebt een BOM die per klant nét anders is, met eigen toleranties en keuringscriteria. Het ERP-pakket doet aan “variantbeheer” — totdat je afwijkingen op orderniveau wilt vastleggen en hergebruiken in een volgende run. Dan moet je ofwel het pakket forceren (met custom fields die overal en nergens opduiken), ofwel je proces ombuigen. Beide kosten tijd. Beide verarmen je kwaliteit. En dan is er de zorg. Onboarding van cliënten lijkt op papier standaard: intake, toestemmingen, dossier, rapportage. Totdat je privacy-afspraken, taal, culturele consent en zorgprofielen echt wilt borgen in het systeem. Standaardpakketten beloven “configuratie”, maar trekken bij de vierde uitzonderingsregel wit weg. Wat rest zijn workarounds — en een kwaliteitssysteem dat ineens leunt op menselijk geheugen in plaats van softwarelogica. Tot slot buitendienst. Offline werken is “ondersteund”, maar dan moet je wel de standaardformulieren gebruiken, met vaste volgorde en velden. Jouw monteur? Die wil foto’s, zijn eigen controlemomenten, en een automatisch voorstel voor vervolgafspraken op basis van wat hij ziet. Als de app dat niet biedt, wordt het: foto’s in de galerij, notities in de app, tijden in een ander systeem. Drie plekken voor één taak. De rest is foutenleer. Standaardpakketten falen niet omdat ze slecht zijn. Ze falen omdat ze niet jou zijn.
De verborgen kosten van SaaS
Licenties lijken overzichtelijk. Dertig euro per gebruiker per maand. Klaar, toch? Niet echt. De echte kosten zitten in de frictie — en die zie je pas als je draait.
-
Tijd adaptatie: Je proces wordt verbogen naar het pakket. Dat lijkt klein (“we klikken nu twee keer extra”), maar op schaal is het groot. Vijf minuten extra per dossier, honderd dossiers per week, vijftig weken per jaar: 416 uur. Dat is tien werkweken. Per jaar. Voor één “kleine” workaround.
-
Training en hertraining: Nieuwe releases, gewijzigde flows, modules die “anders zijn gaan heten”. Je traint het team, zet wiki’s op, maakt loom-video’s. Prima — totdat je personeelsverloop hebt. Dan betaal je dezelfde opleidingskosten opnieuw, elk kwartaal weer.
-
Vendor lock-in: Het begint met “we kunnen altijd exporteren”. Tot je de dataset nodig hebt die nu net achter drie API’s, rate limits en “premium connectors” verscholen zit. Of je wil weg, maar je workflows zitten in hun scripting-taal en je automatische e-mails in hun templating-systeem. Weggaan kan altijd, maar zelden zonder littekens.
-
Integratiekosten: De brochure zegt “integreert met alles via API”. In praktijk betekent dit: eigen consultants, dagtarieven, scopes, en een wachtrij. Iedere wijziging in je proces triggert een ronde integratie-werk — en dus kosten. Je betaalt niet voor technologie, je betaalt voor handwerk.
-
Betalen voor niet-gebruik: Modules die je niet gebruikt, seats voor mensen die sporadisch inloggen, “advanced analytics” dat eindigt in PowerPoint-screenshots. SaaS-pricing beloont breedte, niet fit.
-
Verloren wendbaarheid: Misschien wel de grootste kostenpost. Je wil iets nieuws proberen — een andere propositie, een ander price-model, een extra productvariant — maar het pakket kan het niet. Dus schuif je de beslissing door naar Q3. Of je doet het niet. Innovatievertraging lijkt gratis, totdat je concurrent in de tussentijd wél beweegt.
Een simpele TCO-rekensoefening maakt het tastbaar. Stel: 30 gebruikers x €30 p/m = €900 p/m. Jaar: €10.800. Voeg toe:
- extra werk door workarounds: 400 uur x €50 = €20.000
- integratie en consult: €12.000
- training en retentie: €6.000
Je “goedkope” pakket kost je ongemerkt €48.800 per jaar. Niet omdat de licentie duur is, maar omdat het systeem niet past.
Wanneer maatwerk de juiste keuze is
Maatwerk is geen religie, het is een fit-vraag. Soms is standaard goed genoeg — boekhouding, HRM-basics, e-mail. Kies dan vooral standaard. Maar kies maatwerk als:
- je onderscheidend vermogen in je proces zit, niet alleen in je merk. Als je belofte aan klanten afhangt van hoe je werkt, wil je die werkwijze niet uitbesteden aan een generieke mal.
- je veel uitzonderingen hebt die “incidenteel” lijken, maar eigenlijk de norm zijn. Als je team ze dagelijks tegenkomt, horen ze in het systeem.
- je keten complex is: meerdere systemen, klantenportalen, leveranciers, overheid. Dan is het slimmer om één kern te bouwen die precies jouw logica afhandelt en pas daarna generiek te koppelen.
Drie herkenbare scenario’s:
-
Van Excel naar systeem: Je organisatie leunt op complexe workbooks met 15 tabs, macro’s en een “alleen Mark begrijpt dit”-sfeer. Iedere wijziging is spannend. Elke vakantie van Mark ook. Dit is klassiek maatwerk: we vangen de logica, modelleren de data, borgen de validaties en geven meerdere gebruikers tegelijk een veilige, snelle webapp.
-
Ketenregie: Je hebt drie SaaS’sen die het elk net niet doen, en een spaghetti van exports en Zapier-flows daartussen. Maatwerk vormt hier de orchestrator: één plek waar de echte waarheid leeft, die rust brengt in de keten.
-
Compliance en maatwerkrapportage: Je moet precies rapporteren (zorg, overheid, finance), maar de standaardrapportages van SaaS zijn niet precies genoeg. Maatwerk zorgt dat de brondata strak is, de logica transparant en de output (PDF, XML, XBRL) betrouwbaar en herhaalbaar.
Wanneer Excel niet meer genoeg is
Excel is fenomenaal. Tot het dat niet meer is. Je merkt het aan kleine signalen:
- versies als “Planning_v11_def_DEF2_final.xlsx”
- verborgen tabs “niet aan komen” en beschermde cellen met wachtwoorden die niemand meer weet
- prestaties die achteruit hollen bij 60.000 rijen
- oneenigheid over “waar de waarheid staat”
Een anekdote. We kwamen binnen bij een organisatie waar de weekplanning “in principe in Excel” stond. Elke maandag was stand-up + merge: drie planners, vier versies, halverwege het gesprek de eerste compromis-cellen. De frustratie was voelbaar, de humor droog: “Excel is eerlijk — hij rekent alleen wat je hem vraagt.” Precies. En mensen vragen Excel vaak om iets waarvoor je eigenlijk een systeem moet hebben: autorisaties, validaties, gelijktijdigheid, audit trail, API’s.
Maatwerk is hier geen luxe, het is risicobeheersing. We zetten formules om in regels, tabellen in modellen, macro’s in processen — en we geven je iets terug wat Excel niet heeft: meerdere mensen tegelijk, altijd consistente data, en een logica die je kunt testen en verbeteren.
Hoe Elk Solutions dit anders aanpakt
"Oké," hoor ik je denken, "maar maatwerk is toch traag en duur?" Vroeger wel. Daarom doen wij het anders: model-gedreven, met een engine die 90% van de herhaalbare code voor ons schrijft. Wij noemen die engine InterloX.
-
Model-Driven Development: In plaats van dagenlang schermen pixel-voor-pixel te bouwen, modelleren we domein, processen en regels. Denk aan: klanten, orders, keuringen, routes — en wat ze mogen en moeten. Dat model is de bron. InterloX genereert daaruit de volledige MVC-laag van de applicatie: data, view, controllers. Het resultaat: een consistent systeem dat in één lijn meegroeit zodra het model wijzigt.
-
90% geautomatiseerd, 100% maatwerk: Het mooie van automatiseren is niet “minder werk”, maar “meer tijd voor de uitzonderingen”. De generieke patronen (lijsten, formulieren, zoekschermen, autorisatie, audit trail, API’s) komen uit de engine. De nuance — jouw prijslogica, je bijzondere planningsalgoritme, je keuringsregels — coderen we bewust en getest. Snel waar het generiek is, maatwerk waar het telt.
-
InterloX in de praktijk: Je wilt een nieuw veld “keuringsdatum externe auditor” toevoegen. In een traditioneel project: dat is database, back-end, front-end, validatie, exports, permissies. Bij ons: één toevoeging in het model, één check op de regelset. Regenerate. Klaar. Wil je het veld ook in de PDF-export? Markeer in het model. Regenerate. Klaar.
-
Documentgeneratie en structured content: Veel processen eindigen in documenten — PDF-rapport, XML-uitwisseling, Word-templates. We zetten Word/PDF om naar gestructureerde sjablonen (XML/JSON) en genereren output automatisch en conform norm (bijv. PDF/UA). Dat betekent: altijd dezelfde opmaak, altijd dezelfde logica. Geen schuivende marges omdat iemand net iets anders copy-paste.
-
Toegankelijkheid en performance by design: WCAG 2.1/2.2 is geen latere “patch”, maar standaard in de gegenereerde UI. Performance idem: queries en indexen volgen het model, waardoor we met gemak respons van < 0,1s op lijsten met miljoenen records halen. Niet omdat we toveren, maar omdat de engine elk scherm volgens een beproefd recept opbouwt.
-
Eigendom en vrijheid: Je bent eigenaar van code en data. Geen vendor lock-in. Wij kunnen hosten, jij kan hosten. We bieden SLA’s, maar je zit niet vast. Wil je later een ander team? Dat kan. Wil je het model uitbreiden met je eigen developers? Prima. Maatwerk hoort van jou te zijn, niet van ons.
Concrete voordelen en resultaten
We houden van verhalen, maar we meten ook. Een greep uit wat we recent zagen:
-
Minder kliks, meer flow: Een logistieke planner deed 12 handelingen om een retourzending te registreren. In het maatwerksysteem werden het er 4: zoeken, selecteren, reden kiezen, bevestigen. De rest ging automatisch: foto’s koppelen, label genereren, mail naar klant. Tijd per case van 3:40 naar 1:05. 71% winst, elke dag, elk dossier.
-
Van Excel naar web in zes weken: Een subsidieorganisatie beheerde aanvragen in drie workbooks met macro’s. We modelleerden velden, statusovergangen en deadlines, genereerden het systeem en bouwden drie uitzonderingsregels met de hand. Live in zes weken. Fouten door versies: van wekelijks naar nul. Audit: een feestje.
-
Rapportage zonder stress: In de zorg bouwden we automatische rapportages die exact voldeden aan het format van de toezichthouder (CSV + PDF). Geen gefröbel meer met exports en pivots — één knop, elke maand hetzelfde. Kwaliteit omhoog, cortisol omlaag.
-
Performance zonder drama: In een dossier-app met >10M records bleef zoeken binnen 80-120ms. Dat is niet alleen fijn, dat verandert gedrag: mensen durven te zoeken in plaats van lijstjes te downloaden “voor de zekerheid”.
Deze resultaten komen niet uit een trucje, maar uit de combinatie van model-gedreven bouwen, consequente patronen en de discipline om uitzonderingen expliciet te coderen.
De verborgen superkracht: helderheid in je proces
Een onverwacht effect van maatwerk is dat het je dwingt om taal te scherpen. Hoe heet iets? Wanneer mag iets naar “definitief”? Wat zijn de validatieregels precies? Elk modelleringstraject levert daarom niet alleen software op, maar ook begrip. Je krijgt een levend domeinmodel — een soort woordenboek + procesplaat — waar iedereen op kan terugvallen.
“We dachten dat we ruzie hadden over software,” zei een product owner. “We bleken het over woorden te hebben.”
Die helderheid scheelt eindeloze discussies in toekomstige projecten. Het maakt onboarding sneller. Het maakt wijzigingen goedkoper. En het zorgt dat je organisatie consistent blijft als je groeit.
Veelgemaakte misvattingen over maatwerk
-
“Maatwerk is duurder.” Soms. Maar vergelijk TCO eerlijk. Tel werkarounds, training, integraties, lock-in en innovatievertraging mee. Je zult merken dat “duur” vaak “transparant” betekent — en “goedkoop” “verborgen kosten”.
-
“Maatwerk duurt lang.” Niet met Model-Driven Development. Door 90% te genereren, gaan we in weken naar iets werkends. Niet als prototype dat we later weggooien, maar als echte basis die blijft.
-
“Je zit vast aan de bouwer.” Niet bij ons. Jij bent eigenaar. Het model is van jou. De code is van jou. Wij bieden SLA en hosting, maar je kunt altijd weg. En omdat we volgens duidelijke patronen werken, kan elk kundig team het oppakken.
-
“Standaard is veiliger.” Security is geen kwestie van standaard vs maatwerk, maar van discipline. Wij bouwen volgens OWASP, doen code reviews, ondersteunen 2FA/SSO en loggen netjes. En omdat je minder schaduwsystemen nodig hebt (Excel, mail, Dropbox), daalt je echte risico.
Van Proof-of-Value naar product
We starten graag klein. Geen “big bang”, geen roadmap van 18 maanden. In plaats daarvan:
-
Verhelder het doel: welke twee bedrijfsuitkomsten tellen? Bijvoorbeeld: 30% sneller offreren, 0 fouten in bestelregels, 100% dossiervorming volgens norm.
-
Modelleren met de mensen op de vloer: we tekenen het domein en de flows, de uitzonderingen en de regels. Geen technische praat. Gewoon jouw taal.
-
Genereren en verfijnen: na een paar dagen staat de eerste versie. We lopen, kijken, verbeteren. Wat generiek is, komt uit InterloX. Wat uniek is, coderen we samen.
-
Uitbreiden per sprint: live brengen wat werkt, doorbouwen op basis van echte feedback. Zo ontstaat in 6-10 weken een kern die voelt als een maatpak — omdat het dat is.
Zo bouw je niet “software”. Je bouwt momentum.
Integraties zonder spaghetti
We integreren, maar we laten het systeem niet leunen op fragiele lijm.
-
API-first: Elk domeinobject heeft standaard endpoints (lees/schrijf), met expliciete permissies en audit. Geen “magisch” script ergens onder water.
-
Losse koppelingen: We halen data op wanneer nodig of werken met events (webhooks/queues) als dat beter is. Geen koppel-moeras dat bij elke wijziging instort.
-
Documentuitwisseling: Voor standaarden (XML, XBRL, UBL, CSV) genereren we valide output direct vanuit het domeinmodel. Geen Excel-naar-XML-scripts op vrijdagmiddag.
-
Identity en toegang: SSO (OpenID Connect), 2FA, rol- en rechtenmodel per entiteit en veld. Wie iets niet mag zien, ziet het echt niet.
Resultaat: een landschap dat beweegt zonder stuk te gaan.
Toegankelijkheid, documenten en kwaliteit
Voor veel organisaties is documentkwaliteit geen “nice to have”. Het is verplicht. Daarom:
-
Toegankelijkheid: UI volgens WCAG 2.1/2.2. Ook voor interne apps is dat slim: toetsenbord-navigatie, schermlezers, kleurcontrast. Inclusie is snelheid.
-
PDF/UA en consistente opmaak: We genereren toegankelijk leesbare PDF’s. Niet alleen netjes, maar ook juridisch verstandig.
-
Structured content: We zetten legacy Word/PDF om naar structurele sjablonen. Geen gevecht met tabs en spaties, wel robuuste output die elke keer klopt. Zie ook onze uitleg over structured content: https://www.elk.solutions/diensten/structured-content (tip: vraag ons naar voorbeelden).
Kwaliteit is geen fase aan het eind, maar een eigenschap van het proces.
Concrete voordelen en resultaten (samengevat)
Wat levert dit op, in platte tekst:
- Efficiëntie: geen overbodige knoppen, minder kliks, meer flow.
- Eigendom: code en data van jou. Geen lock-in.
- Snelheid: iteraties in dagen, niet in kwartalen.
- Schaalbaarheid: miljoenen records, respons onder de 0,1 seconde.
- Transparantie: logica in het model, testbaar en uitlegbaar.
- Veiligheid: autorisaties, audit, SSO/2FA by default.
Of korter: 90% geautomatiseerd. 100% maatwerk.
Conclusie: kies voor vormvrijheid
Standaardsoftware is fantastisch — voor standaardprocessen. Zodra jouw onderscheid zit in hoe je werkt, verandert de vergelijking. Dan is elke “kleine workaround” een sluipende kostenpost, en elke “we kunnen daar later wel naar kijken” een rem op innovatie.
Maatwerk is geen ode aan complexiteit, maar aan vormvrijheid. Aan software die zich naar jou voegt, niet andersom. Bij Elk Solutions doen we dat met Model-Driven Development en InterloX, zodat maatwerk snel, degelijk en betaalbaar wordt. En met aandacht voor de rest van de keten: documentgeneratie, toegankelijkheid en beheer.
Klinkt dit herkenbaar? Laten we klein beginnen: een gesprek, een schets, een eerste model. Meer weten over hoe wij werken en wat voor jou het slimste startpunt is? Lees verder op https://www.elk.solutions of bekijk het probleem “Standaard pakketten passen niet”: https://www.elk.solutions/problems/standaard-pakketten-passen-niet. Wil je direct sparren? Stuur ons een bericht — we denken graag mee.
